Gamification สร้างความปลอดภัยให้กับองค์กร

ด้วยการเพิ่มขึ้นของอาชญากรรมทางไซเบอร์ซึ่งมีแนวโน้มจะเติบโตต่อเนื่อง ความปลอดภัยทางไซเบอร์จึงกลายเป็นสิ่งจำเป็นที่องค์กรทุกขนาดไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ไม่ได้ง่ายอย่างที่พูด

ปัจจุบันความต้องการผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์ที่เพิ่มสูงขึ้น ได้สะท้อนให้เห็นถึงการขาดแคลนบุคลากรที่มีประสบการณ์ ในขณะเดียวกัน ความขาดแคลนผู้เชี่ยวชาญนี้ก็เป็นแรงผลักดันให้คนรุ่นใหม่จำนวนมากหันมาสนใจเส้นทางอาชีพด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์

สถานการณ์ดังกล่าวจึงก่อให้เกิดความต้องการโอกาสทางการศึกษาเพิ่มมากขึ้น น่าเสียดายที่ข้อถกเถียงเกี่ยวกับรูปแบบการเรียนการสอนในปัจจุบันซึ่งอาจไม่เพียงพอแล้วยังคงดำเนินต่อไป ระบบการศึกษาจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนเพื่อรองรับคนรุ่นใหม่

ท่ามกลางความไม่แน่นอนนี้ Gamification ได้กลายเป็นจุดเปลี่ยนที่มีศักยภาพ แต่คำนี้หมายถึงอะไร และสามารถนำไปใช้ในการพัฒนาผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์ในอนาคตได้อย่างไร มาหาคำตอบในบทความนี้กัน

Gamification คืออะไร

ตามความหมายของชื่อ Gamification คือแนวทางที่ผสานเทคนิค องค์ประกอบ และกลไกของเกมเข้าไปในสภาพแวดล้อมที่ไม่จำเป็นต้องเกี่ยวข้องกับความบันเทิง

ในทางทฤษฎี โมเดลนี้ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการจดจำและรักษาความรู้ และยังช่วยส่งเสริมความร่วมมือทางสังคมและความคิดสร้างสรรค์ในการแก้ไขปัญหา ด้วยศักยภาพในการกระตุ้น และสร้างแรงจูงใจ Gamification จึงได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ปัจจัยสำคัญอีกประการหนึ่งคือการเติบโตของอุตสาหกรรมวิดีโอเกม และศาสตร์ด้านการศึกษาเกม 

Gamification สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการเรียนรู้ด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์ได้อย่างไร

Boaz Shunami ผู้ก่อตั้งและประธานของ Komodo Consulting ระบุว่า เกมที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในอุตสาหกรรมความปลอดภัยทางไซเบอร์ คือเกมในรูปแบบ Capture The Flag – CTF ในการแข่งขันลักษณะนี้ ซึ่งมักเป็นการเล่นเป็นทีม ผู้เล่นต้องค้นหา “ธง” ซึ่งเป็นชุดอักขระที่มักจะเริ่มต้นด้วยรูปแบบเดียวกัน

บททดสอบมักครอบคลุมด้านการเข้ารหัส วิศวกรรมย้อนกลับ การโจมตีเว็บ Digital Forensics และด้านอื่น ๆ แม้เกมเหล่านี้จะเป็นวิธีที่ดีในการทดสอบผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์ แต่ Shunami ชี้ให้เห็นว่าปัญหาคือเกมเหล่านี้เหมาะสำหรับผู้เล่นระดับสูงเท่านั้น

เพื่อแก้ไขปัญหานี้ Shunami และทีมงานจึงนำแนวคิด Gamification มาใช้ เพื่อพัฒนาเกมที่เหมาะสมกับผู้เริ่มต้นด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์  นอกจากนี้ ผู้ก่อตั้ง Komodo Consulting ยังได้แบ่งปันคำแนะนำ 3 ประการสำหรับบริษัทอื่น ๆ ที่ต้องการทดลองแนวทางนี้:

  1. กำหนดกลุ่มเป้าหมายให้ชัดเจน ว่าเป็นผู้เริ่มต้นหรือผู้เชี่ยวชาญ
  2. เลือกรูปแบบหรือแนวทางที่สนุกและเหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย สำหรับ Shunami ได้เลือกใช้นิยายภาพ (Visual Novel) เป็นรูปแบบหลัก
  3. มีความยืดหยุ่นในกระบวนการพัฒนาเกม เพราะผลลัพธ์สุดท้ายอาจแตกต่างจากแผนที่วางไว้ในตอนแรกอย่างสิ้นเชิง

Komodo Consulting ไม่ใช่บริษัทเดียวที่นำแนวคิด Gamification มาใช้ในการให้ความรู้ด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ Uniper ได้ร่วมมือกับ Infosys และกลุ่มนักศึกษาจากสถาบัน Hasso Plattner Institute of Design (HPI-D) เพื่อออกแบบโมดูลการเรียนรู้สำหรับพนักงานในหัวข้อพื้นฐานด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์

ผลลัพธ์ที่ได้คือ “Cyber Tiger and Sly Fox” แอปพลิเคชันที่มุ่งให้ความรู้ด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ โดยนำเสนอในรูปแบบที่สนุก ไม่น่าเบื่อ ซึ่งผลิตภัณฑ์นี้เป็นผลลัพธ์จากการที่ HPI-D นำเกมมิฟิเคชันมาใช้เป็นแนวคิดด้านการเรียนการสอน

นิตยสาร Computer Weekly ได้ยกตัวอย่างการประยุกต์ใช้เกมมิฟิเคชันอื่น ๆ ในการศึกษาด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ หนึ่งในนั้นคือ CyberCIEGE เกมที่ให้ผู้เล่นสวมบทบาทเป็นผู้ดูแลระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ โดยผู้เล่นต้องปกป้ององค์กรจากการโจมตีทางไซเบอร์ที่อาจเกิดขึ้น พร้อมรักษาสมดุลระหว่างประสิทธิภาพการทำงานและความปลอดภัย

ภายใต้ทรัพยากรที่จำกัด ผู้เล่นต้องจัดหาและตั้งค่าสถานีงาน เซิร์ฟเวอร์ ระบบปฏิบัติการ แอปพลิเคชัน และอุปกรณ์เครือข่าย เนื่องจากเกมจำลองทั้งข้อจำกัดด้านงบประมาณและการโจมตีทางไซเบอร์ จึงถือเป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการฝึกการจัดการภาวะวิกฤต

นอกเหนือจากตัวอย่างเหล่านี้ ยังมีงานวิจัยจำนวนมากที่สนับสนุนประสิทธิภาพของเกมมิฟิเคชันในการฝึกอบรมทั้งผู้เชี่ยวชาญและผู้เริ่มต้นด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์

  • การฝึกทักษะด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ผ่าน Gamification  โดยมุ่งเน้นมุมมองของผู้โจมตี
  • การใช้ Gamification เพื่อเสริมสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับภัยคุกคามทางไซเบอร์ต่อโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของประเทศ
  • การวิเคราะห์การรับรู้ความสำเร็จของผู้เรียนและประสิทธิภาพการเรียนรู้ ผ่านการใช้เกมมิฟิเคชันในหลักสูตรความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ออนไลน์

ด้วยศักยภาพของแนวทางนี้ แม้แต่ Microsoft ยังได้ร่วมมือกับ Ecole 4 โดยมีเป้าหมายในการพัฒนาผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมซอฟต์แวร์รุ่นใหม่ ผ่าน Gamification  และเครือข่ายการเรียนรู้แบบเพื่อนสู่เพื่อน 

ไม่ว่าจะนำ Gamification  มาใช้อย่างไร การสร้างสมดุลระหว่างความสนุกและสาระการเรียนรู้ถือเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง การนำไปใช้ที่ไม่เหมาะสมอาจนำไปสู่พฤติกรรมที่ไม่เป็นไปตามเป้าหมาย ดังที่ Fast Company ระบุไว้ Gamification ต้องก้าวข้ามการเป็นเพียงระบบรางวัล มิฉะนั้นแล้ว ก็จะกลายเป็นเพียงการควบคุมแบบจุกจิก

สำหรับแอปพลิเคชันที่ใช้ฝึกอบรมผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ ความนิยมของวิดีโอเกมช่วยให้การออกแบบกลไกที่น่าสนใจทำได้ง่ายขึ้น ไม่จำเป็นต้องยึดแนวคิดจากเกมระดับ AAA เสมอไป เพียงแค่พิจารณาแนวทางจากเกมอินดี้ หรือ บางครั้ง กลไกที่เรียบง่ายก็เพียงพอแล้ว

Gamification และการพัฒนาทักษะไซเบอร์ในประเทศไทย 

ในประเทศไทย แนวคิดการเรียนรู้ผ่านการแข่งขันและการจำลองสถานการณ์ก็เริ่มถูกนำมาใช้มากขึ้น ตัวอย่างหนึ่งคือการแข่งขัน “Cyber SEA Game 2025” ซึ่งจัดขึ้นโดย ศูนย์ความร่วมมืออาเซียน–ญี่ปุ่นเพื่อพัฒนาบุคลากรความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ (AJCCBC) ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.) และองค์การความร่วมมือระหว่างประเทศแห่งญี่ปุ่น (JICA) การแข่งขันในรูปแบบ Capture-the-Flag (CTF) นี้เปิดโอกาสให้เยาวชนจากประเทศสมาชิกอาเซียนได้ทดสอบทักษะด้านการเข้ารหัส การวิเคราะห์ระบบ และการแก้ปัญหาด้านความปลอดภัยไซเบอร์ภายใต้สถานการณ์จำลองที่ท้าทาย นอกจากจะเป็นเวทีพัฒนาทักษะเชิงเทคนิคแล้ว การแข่งขันยังทำหน้าที่เสมือนเครื่องมือ Gamification ที่ช่วยกระตุ้นการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง พร้อมทั้งคัดเลือกตัวแทน “Team ASEAN” เพื่อเข้าร่วมการแข่งขันระดับโลก International Cybersecurity Challenge อีกด้วย

ติดตามข่าวสารเพิ่มเติมได้ที่

Linkedin : https://www.linkedin.com/company/manageenginethailand

Facebook: https://www.facebook.com/manageenginethailand

แหล่งอ้างอิง