Romance Scam ภัยที่เริ่มจากความไว้ใจแต่กลายเป็นความเสี่ยงขององค์กร

ในยุคที่การทำงานและความสัมพันธ์เกิดขึ้นบนโลกออนไลน์แทบทั้งหมด ภัยคุกคามทางไซเบอร์ไม่ได้มาในรูปแบบของมัลแวร์หรือแฮกเกอร์ที่โจมตีระบบโดยตรงเสมอไป แต่กลับซ่อนตัวอยู่ในบทสนทนาธรรมดา ความห่วงใยที่ดูจริงใจ และความสัมพันธ์ที่ค่อย ๆ ก่อตัวขึ้นโดยไม่รู้ตัว หนึ่งในภัยที่องค์กรทั่วโลกกำลังเผชิญมากขึ้นคือ Romance Scammers ซึ่งไม่ได้หลอกแค่ “หัวใจ” แต่สามารถสร้างความเสียหายต่อระบบ การเงิน และข้อมูลสำคัญของธุรกิจได้อย่างรุนแรง และเมื่อการแก้ไขปัญหาไม่ใช่แค่การทำ Romance Scammers แจ้งความ แล้วจบแต่มักจะส่งผลกระทบในวงกว้างต่อองค์กร

Romance Scam คืออะไร? 

Romance Scam คือการหลอกลวงที่อาศัย “ความสัมพันธ์ทางอารมณ์” เป็นเครื่องมือหลักในการโจมตีเหยื่อ และในบริบทขององค์กร Romance Scammer คือภัยที่อันตรายกว่าที่หลายคนคิด เพราะไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในแอปหาคู่เท่านั้น แต่สามารถเริ่มต้นได้จากการพูดคุยทั่วไปบน Social Media แอปแชต หรือแม้แต่แพลตฟอร์มการทำงานอย่าง LinkedIn

กลไกของ Romance Scam มักเริ่มจากการสร้างบทสนทนาที่ดูเป็นธรรมชาติ จากนั้นผู้โจมตีจะค่อย ๆ สร้างความไว้ใจและความผูกพันทางอารมณ์กับเหยื่อ ก่อนจะขอความช่วยเหลือในเรื่องที่ดูเหมือน “ส่วนตัว” เช่น ปัญหาชีวิต ปัญหาทางการเงิน หรือเหตุฉุกเฉินต่าง ๆ แต่ในความเป็นจริง สิ่งเหล่านี้กลับส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบ เงิน และข้อมูลขององค์กร

เมื่อเหยื่อไม่สามารถช่วยเหลือด้วยเงินส่วนตัวได้อีก Romance Scammer อาจเริ่มโน้มน้าวให้ใช้ทรัพยากรของบริษัท หรือใช้สิทธิ์การเข้าถึงระบบองค์กรเพื่อช่วย “แก้ปัญหาเร่งด่วน” ที่ถูกสร้างขึ้นมา ซึ่งจุดนี้เองที่ Romance Scammer คือภัยไซเบอร์ในคราบความสัมพันธ์อย่างแท้จริง

รูปแบบการหลอกลวงของ Romance Scammer ที่พบบ่อยในองค์กร

แม้หลายคนจะเข้าใจว่า Romance Scam เป็นเรื่องส่วนตัว แต่ในโลกการทำงานจริง Romance Scammers มักออกแบบการหลอกลวงให้แนบเนียนและสอดคล้องกับบริบทองค์กร ผู้โจมตีจะค่อย ๆ ปรับบทบาทจากการพูดคุยทั่วไป ไปสู่การสร้างความน่าเชื่อถือ และจบลงที่การเข้าถึงเงินหรือข้อมูลของบริษัท รูปแบบต่อไปนี้คือกลโกงที่พบได้บ่อยและสร้างความเสียหายให้กับองค์กรโดยไม่รู้ตัว

Catfishing 

Catfishing คือการสร้างตัวตนปลอมเพื่อหลอกให้เหยื่อเชื่อใจ โดย Romance Scammer มักใช้โปรไฟล์ปลอม ภาพจาก AI หรือ Deepfake เพื่อทำให้ดูเหมือนเป็นบุคคลจริง อาจแอบอ้างว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญ นักลงทุน หรือพนักงานจากบริษัทชื่อดัง การมีตำแหน่งหน้าที่หรือประสบการณ์ที่ดูน่าเชื่อถือช่วยลดการตั้งคำถามจากเหยื่อ และเปิดทางให้เกิดความสัมพันธ์ระยะยาว ซึ่งเป็นฐานสำคัญของการหลอกลวงในขั้นถัดไป

Sextortion 

Sextortion เป็นรูปแบบที่ใช้แรงกดดันทางอารมณ์เป็นหลัก ผู้โจมตีจะหลอกให้เหยื่อส่งข้อมูลส่วนตัว รูปภาพ หรือวิดีโอ จากนั้นนำข้อมูลเหล่านั้นมาใช้ข่มขู่หรือบังคับให้ทำตามคำสั่ง ในบริบทองค์กร ความเสี่ยงไม่ได้หยุดอยู่แค่เรื่องส่วนตัว เพราะเหยื่ออาจถูกกดดันให้เปิดเผยข้อมูลการทำงาน แชร์สิทธิ์การเข้าถึงระบบ หรือช่วยดำเนินการบางอย่างที่กระทบต่อความปลอดภัยของบริษัทโดยตรง

Investment Fraud 

Investment Fraud คือการแอบอ้างโอกาสลงทุนพิเศษที่ดูมีผลตอบแทนสูงและ “ไม่ควรพลาด” ในช่วงแรกเหยื่ออาจใช้เงินส่วนตัว แต่เมื่อไม่สามารถสนับสนุนได้อีก Romance Scammer จะเริ่มชักจูงให้โยงการลงทุนเข้ากับบัญชีหรือทรัพยากรของบริษัท รูปแบบนี้จึงกลายเป็นจุดเชื่อมสำคัญระหว่าง Romance Scam กับ Financial Fraud และเป็นเหตุผลว่าทำไมหลายองค์กรจึงเริ่มตระหนักว่า Romance Scammer คือ ภัยไซเบอร์ที่ส่งผลต่อธุรกิจโดยตรง ไม่ใช่แค่ปัญหาส่วนบุคคลเท่านั้น

กลโกงที่พบจริงในองค์กร 

ในหลายกรณี Romance Scammers ไม่ได้เริ่มต้นด้วยพฤติกรรมที่ดูเป็นอันตราย แต่ค่อย ๆ แทรกตัวเข้ามาในชีวิตการทำงานผ่านบทสนทนาที่เป็นมิตรและความสัมพันธ์ส่วนตัว เมื่อถึงจุดหนึ่ง กลโกงจะเริ่มปรากฏชัดในรูปแบบของคำขอที่ “เร่งด่วน” และกดดันให้เหยื่อต้องตัดสินใจโดยไม่ทันตรวจสอบ

หนึ่งในรูปแบบที่พบได้บ่อยคือการขอให้โอนเงินด่วน โดยอ้างเหตุผลที่ฟังดูสมเหตุสมผล เช่น ค่ารักษาพยาบาล ค่าเดินทาง ปัญหาธุรกิจเฉพาะหน้า หรือเหตุฉุกเฉินที่ต้องแก้ไขทันที ความเร่งด่วนเหล่านี้ถูกใช้เพื่อทำให้เหยื่อไม่มีเวลาตั้งคำถาม และในบางกรณี เมื่อไม่สามารถใช้เงินส่วนตัวได้อีก คำขออาจเริ่มโยงไปถึงเงินหรือบัญชีของบริษัท

นอกจากเรื่องเงินแล้ว Romance Scammer ยังมักขอเข้าถึงระบบขององค์กรโดยอ้างเหตุผลด้านการทำงาน ไม่ว่าจะเป็น Email ระบบบัญชี หรือ Cloud ของบริษัท การเข้าถึงเหล่านี้อาจเริ่มจากการขอ “ช่วยดูข้อมูล” หรือ “ช่วยจัดการบางอย่างชั่วคราว” แต่กลับเปิดช่องให้เกิดความเสียหายด้านความปลอดภัยในวงกว้าง

สิ่งที่ทำให้กลโกงเหล่านี้อันตรายยิ่งขึ้นคือการใช้ความสัมพันธ์ส่วนตัวมากดดันให้เหยื่อ ข้ามขั้นตอนตรวจสอบที่ควรทำตามปกติ เช่น ไม่ต้องแจ้งหัวหน้า ไม่ต้องผ่านการอนุมัติ หรือไม่ต้องยืนยันตัวตนผ่านช่องทางทางการ ในบางกรณี Romance Scammers ยังใช้เทคโนโลยีอย่าง Deepfake หรือ Voice Cloning เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือ ทำให้คำขอดูสมจริงยิ่งขึ้น

กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงที่สุดคือพนักงานที่เข้าถึงระบบการเงินหรือข้อมูลสำคัญขององค์กรโดยตรง เพราะเพียงการตัดสินใจผิดพลาดครั้งเดียว อาจนำไปสู่ความเสียหายทั้งด้านการเงินและความปลอดภัยของข้อมูล ซึ่งสะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่า Romance Scam ในองค์กรไม่ใช่เรื่องไกลตัว และ Romance Scammer คือ ภัยที่ทุกองค์กรควรเฝ้าระวังอย่างจริงจัง 

ผลกระทบของ Romance Scam ต่อองค์กรและธุรกิจ

เมื่อพนักงานในองค์กรตกเป็นเหยื่อของ Romance Scammers แจ้งความเกี่ยวกับความเสียหายที่เกิดขึ้นมักไม่ได้หยุดอยู่แค่ในระดับบุคคลหรือกระทบเพียงเงินในกระเป๋าสตางค์ของพนักงานเท่านั้น แต่มันคือ "จุดเริ่มต้น" ของความเสี่ยงที่ลุกลามเข้าสู่โครงสร้างธุรกิจโดยตรง ซึ่งส่งผลกระทบในวงกว้างดังนี้

ความเสียหายทางการเงิน

นี่คือผลกระทบที่เห็นได้ชัดเจนที่สุด เมื่อเหยื่อถูกกดดันทางอารมณ์จนขาดความยั้งคิด อาจนำไปสู่การที่เงินของบริษัทถูกโอนออกไปยังบัญชีมิจฉาชีพโดยไม่ผ่านกระบวนการอนุมัติที่ถูกต้อง หลายกรณีเราจะพบการเกิด Fraud (การทุจริต) จากคนในองค์กรเองโดยไม่ตั้งใจ เพียงเพราะต้องการนำเงินไปช่วยเหลือบุคคลที่ตนเองไว้ใจในโลกออนไลน์ จนสร้างความสูญเสียทางมหาศาลแก่ต้นทุนของบริษัท

ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยของข้อมูล

ในบริบทของ Cloud Security ความปลอดภัยของข้อมูลถือเป็นหัวใจสำคัญ แต่ Romance Scammers มักจะหลอกล่อให้พนักงานแชร์สิทธิ์การเข้าใช้งานหรือบอกรหัสผ่านของระบบสำคัญ สิ่งนี้ทำให้เกิดสถานการณ์ข้อมูลรั่วไหล (Data Breach) ได้โดยง่าย และที่อันตรายยิ่งกว่าคือ ระบบของบริษัทอาจถูกใช้เป็นช่องทางในการโจมตีต่อไปยังส่วนอื่นๆ ของเครือข่าย หรือที่เรียกว่า Lateral Movement ซึ่งเปิดโอกาสให้แฮกเกอร์เข้าถึงข้อมูลความลับทางการค้าได้ทั้งหมด

ความเสียหายด้านชื่อเสียงและความเชื่อมั่น

หากองค์กรไม่สามารถป้องกันภัยคุกคามชนิดนี้ได้ จะส่งผลโดยตรงต่อความเชื่อมั่นที่ลูกค้าและพาร์ทเนอร์มีให้ ธุรกิจอาจถูกมองว่าขาดมาตรฐานในการกำกับดูแลข้อมูลส่วนบุคคลและการเงิน นอกจากนี้ยังส่งผลกระทบต่อการปฏิบัติตามกฎระเบียบและกระบวนการตรวจสอบซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาทางกฎหมายและการเสียค่าปรับตามมาในภายหลัง

แนวทางปฏิบัติในองค์กรเพื่อลดความเสี่ยง Romance Scam

การลดความเสี่ยงจาก Romance Scam ในองค์กรต้องอาศัยมากกว่าการติดตั้งเครื่องมือด้านความปลอดภัย แต่ต้องเริ่มจากการวางแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน เพื่อป้องกันไม่ให้ “ความสัมพันธ์ส่วนตัว” ถูกนำมาใช้เป็นช่องโหว่ของระบบ องค์กรควรผสานทั้งการให้ความรู้ กระบวนการควบคุม และวัฒนธรรมการทำงานที่เปิดกว้าง เพื่อรับมือกับ Romance Scammer ได้อย่างรอบด้าน

การอบรมและสร้างความตระหนักรู้ (Awareness First)

องค์กรควรทำให้พนักงานเข้าใจว่า Romance Scammers แจ้งความแล้วจบ และไม่ใช่เรื่องส่วนตัวล้วน ๆ แต่เป็นภัยที่สามารถลุกลามกลายเป็นความเสี่ยงด้านการเงินและความปลอดภัยของข้อมูลได้ การอบรมควรช่วยให้พนักงานมองเห็นกลไกการหลอกลวง ตั้งแต่การสร้างความสัมพันธ์ทางอารมณ์ ไปจนถึงการขอความช่วยเหลือในเรื่องที่ดูเหมือนเป็นเรื่องส่วนตัว การยกตัวอย่างสถานการณ์จริงที่เกิดขึ้นในองค์กรหรือกรณีศึกษาใกล้ตัว จะช่วยให้พนักงานตระหนักและระวังพฤติกรรมที่อาจเข้าข่าย Romance Scam ได้ดียิ่งขึ้น

การควบคุมทางการเงินที่รัดกุม

ทุกคำขอให้โอนเงิน ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใด ควรต้องผ่านช่องทางทางการและกระบวนการตรวจสอบที่กำหนดไว้เท่านั้น องค์กรไม่ควรเปิดช่องให้ใช้เหตุผลด้านความเร่งด่วน ความจำเป็นเฉพาะหน้า หรือความสัมพันธ์ส่วนตัวมาเป็นข้อยกเว้นในการข้ามขั้นตอน เพราะ Romance Scammer มักใช้แรงกดดันทางอารมณ์และสถานการณ์ฉุกเฉินปลอม เพื่อเร่งให้เหยื่อตัดสินใจผิดพลาดโดยไม่ทันตรวจสอบ

การจัดการระบบและการเข้าถึงแบบรัดกุม

การป้องกัน Romance Scam ต้องครอบคลุมถึงการจัดการสิทธิ์การเข้าถึงระบบอย่างเข้มงวด พนักงานไม่ควรแชร์สิทธิ์การใช้งาน ส่งรหัสผ่าน หรือใช้บัญชีร่วมกันไม่ว่ากรณีใด และควรจำกัดการเข้าถึงระบบตามบทบาทหน้าที่ (Least Privilege) เพื่อป้องกันไม่ให้การหลอกลวงเพียงจุดเดียวลุกลามไปสู่ความเสียหายในวงกว้าง โดยเฉพาะในระบบที่เกี่ยวข้องกับการเงินหรือข้อมูลสำคัญขององค์กร

วัฒนธรรมการรายงานโดยไม่กลัวผิด

องค์กรควรสร้างวัฒนธรรมที่เปิดโอกาสให้พนักงานรายงานพฤติกรรมหรือเหตุการณ์ที่น่าสงสัยได้โดยไม่ต้องกลัวว่าจะถูกตำหนิหรือถูกมองว่าเป็นความผิดส่วนตัว การส่งเสริมให้แจ้งเหตุผิดปกติกับทีม Security หรือ Fraud ผ่านช่องทางทางการ จะช่วยให้องค์กรสามารถตรวจพบ Romance Scam ได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และหยุดความเสียหายก่อนที่จะส่งผลกระทบต่อระบบ ข้อมูล และชื่อเสียงขององค์กร

การป้องกัน Romance Scam ด้วยเทคโนโลยีความปลอดภัย

แม้ Romance Scam จะเริ่มต้นจากความสัมพันธ์และอารมณ์ของมนุษย์ แต่การหยุดยั้งความเสียหายไม่ให้ลุกลามในระดับองค์กรจำเป็นต้องอาศัยเทคโนโลยีความปลอดภัยเข้ามาเสริม เทคโนโลยีเหล่านี้ช่วยทำหน้าที่เป็น “ด่านตรวจสอบอัตโนมัติ” คอยมองหาพฤติกรรมผิดปกติ ลดการพึ่งพาการตัดสินใจของบุคคลเพียงอย่างเดียว และป้องกันไม่ให้ Romance Scammer ใช้ช่องโหว่จากความไว้ใจเข้ามาโจมตีระบบขององค์กรได้สำเร็จ

การป้องกันระดับเครือข่าย

การป้องกันในระดับเครือข่ายเป็นด่านแรกที่ช่วยลดความเสี่ยงจาก Romance Scam องค์กรควรมีระบบที่สามารถตรวจจับการเชื่อมต่อที่ผิดปกติ เช่น การเข้าถึงจากตำแหน่งที่ไม่คุ้นเคย หรือการเชื่อมต่อจากอุปกรณ์ที่ไม่อยู่ในนโยบายขององค์กร ควบคู่กับการควบคุมการเข้าถึงจากภายนอกอย่างรัดกุม เพื่อลดโอกาสที่ผู้ไม่หวังดีจะใช้บัญชีของพนักงานเป็นช่องทางเข้าสู่ระบบภายใน

การตรวจจับและตอบสนองขั้นสูง (Threat Detection & Response)

Romance Scammer มักไม่โจมตีระบบทันที แต่จะค่อย ๆ เปลี่ยนพฤติกรรมของเหยื่อให้เบี่ยงเบนไปจากรูปแบบการทำงานปกติ เทคโนโลยีด้าน Threat Detection & Response จึงมีบทบาทสำคัญในการวิเคราะห์พฤติกรรมผู้ใช้ เช่น การเข้าถึงข้อมูลที่ไม่เกี่ยวข้องกับหน้าที่ หรือการทำธุรกรรมที่ผิดจากรูปแบบเดิม ระบบสามารถแจ้งเตือนทีมดูแลความปลอดภัยก่อนที่จะเกิดความเสียหายจริง ทำให้องค์กรมีเวลาตรวจสอบและหยุดยั้งเหตุการณ์ได้ทันท่วงที

เครื่องมืออย่าง Log360 ช่วยรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลจากหลายแหล่งภายในองค์กร เพื่อมองเห็นสัญญาณผิดปกติที่อาจเชื่อมโยงกับ Romance Scam ได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น โดยเน้นบทบาทเชิงป้องกันและช่วยให้องค์กรประเมินความเสี่ยงได้อย่างเป็นระบบ สามารถทดลองใช้ Log360ในสภาพแวดล้อมจริง โดยการทดลองใช้งานช่วยให้ทีม Security เห็นภาพการรวบรวม Log จากหลายแหล่ง การวิเคราะห์พฤติกรรมผู้ใช้ และการแจ้งเตือนเหตุผิดปกติที่อาจเชื่อมโยงกับการหลอกลวงเชิงอารมณ์ได้อย่างชัดเจน ก่อนตัดสินใจนำไปใช้งานในระยะยาวได้ที่นี่

การป้องกันข้อมูลรั่วไหล (Data Loss Prevention)

อีกหนึ่งความเสี่ยงสำคัญของ Romance Scam คือการหลอกให้พนักงานแชร์ข้อมูลสำคัญโดยไม่รู้ตัว เทคโนโลยีด้าน Data Loss Prevention ช่วยควบคุมการส่งออกข้อมูลสำคัญ ลดโอกาสที่ข้อมูลจะถูกนำออกจากองค์กรผ่านอุปกรณ์หรือช่องทางที่ไม่ได้รับอนุญาต พร้อมทั้งจำกัดผลกระทบหากเกิดความผิดพลาดจากมนุษย์

โซลูชันอย่าง Endpoint Central มีบทบาทในการปกป้องอุปกรณ์ปลายทาง ไม่ให้ถูกใช้เป็นช่องทางโจมตีหรือเป็นจุดเริ่มต้นของการรั่วไหลของข้อมูล ซึ่งช่วยเสริมความแข็งแกร่งให้กับการป้องกัน Romance Scam ในระดับอุปกรณ์ผู้ใช้ สามารถทดลองใช้ Endpoint Central เพื่อประเมินการควบคุมอุปกรณ์ผู้ใช้จริง ไม่ว่าจะเป็นการจำกัดการเข้าถึง การจัดการความปลอดภัยของ Endpoint หรือการลดความเสี่ยงจากการถูกใช้เป็นช่องทางโจมตี การทดลองใช้งานช่วยให้องค์กรมองเห็นบทบาทของ Endpoint Security ในการป้องกัน Romance Scam ได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนโครงสร้างระบบทันทีได้ที่นี่

Zero Trust

แนวคิด Zero Trust คือการไม่เชื่อถือใครหรือสิ่งใดโดยอัตโนมัติ ไม่ว่าจะเป็นผู้ใช้ อุปกรณ์ หรือเครือข่าย ทุกการเข้าถึงต้องผ่านการตรวจสอบและยืนยันตัวตนอย่างเหมาะสม แนวทางนี้ช่วยลดความเสี่ยงจาก Romance Scam ได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะแม้ Romance Scammer จะสามารถโน้มน้าวเหยื่อได้สำเร็จ แต่ก็ไม่สามารถเข้าถึงระบบหรือข้อมูลสำคัญได้ง่าย หากไม่มีการยืนยันและสิทธิ์ที่ถูกต้อง

การผสานเทคโนโลยีความปลอดภัยเข้ากับแนวคิด Zero Trust จึงเป็นอีกก้าวสำคัญที่ช่วยให้องค์กรรับมือกับ Romance Scam ได้อย่างรอบด้าน และลดผลกระทบจากภัยที่เริ่มต้นจาก “ความไว้ใจ” แต่สามารถสร้างความเสียหายได้ในระดับองค์กร

สรุป

Romance Scam คือภัยที่ผสมผสานทั้งมิติของอารมณ์ การเงิน และ Cybersecurity เข้าไว้ด้วยกันอย่างแนบเนียน ผู้โจมตีไม่ได้อาศัยเพียงช่องโหว่ทางเทคนิค แต่ใช้ความไว้ใจ ความสัมพันธ์ส่วนตัว และแรงกดดันทางอารมณ์เป็นเครื่องมือหลักในการเข้าถึงเงินและข้อมูลขององค์กร ดังนั้น การป้องกันที่มีประสิทธิภาพจึงไม่ควรพึ่งพาเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเริ่มจากการสร้างความรู้ให้พนักงานเข้าใจรูปแบบของ Romance Scam อย่างถูกต้อง วางกระบวนการภายในที่ชัดเจน และปลูกฝังวัฒนธรรมองค์กรที่เปิดโอกาสให้รายงานพฤติกรรมผิดปกติได้โดยไม่กลัวความผิดหรือผลกระทบเชิงลบ เมื่อพนักงานสามารถสังเกตความเสี่ยง กล้าตั้งคำถาม และรู้ว่าควรแจ้งใครเมื่อพบสิ่งผิดปกติ องค์กรก็จะสามารถหยุดยั้ง Romance Scam ได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เพราะในท้ายที่สุดแล้ว เมื่อพนักงานปลอดภัย องค์กรก็ปลอดภัย

ติดตามข่าวสารเพิ่มเติมได้ที่

Linkedin : https://www.linkedin.com/company/manageenginethailand 
Facebook: https://www.facebook.com/manageenginethailand